HELP HET PLATFORM MEE GROEIEN

nl Nederlands

Opinie: VRIJWILLIGERS GEVRAAGD VOOR ONVRIJWILLIGE ISOLATIE

Het covid-19 experiment

Haagse regels beschrijven minutieus hoe wij ons in de coronamaatschappij in elke sociale context dienen te gedragen. Intussen zitten ruim 115.000 bewoners (bron: CBS) van verpleeg- en verzorgingstehuizen nog steeds opgesloten om hen te beschermen tegen een coronabesmetting. Net als een fors deel van de ruim 200.000 lichamelijk en/of verstandelijk gehandicapten (Bron: VNG) en ettelijke duizenden in revalidatiecentra. Sinds 19 maart zijn zij verstoken van bezoekrecht, gezamenlijk eten of gezamenlijke activiteiten. Ook is elke activiteit buiten of bezoek van of aan familie of vrienden rücksichtslos verboden. Hoewel nu, begin juni 2020, bepaalde maatregelen zijn afgevlakt, is nog steeds sprake van een zeer aanzienlijke beperking van hun bewegingsvrijheid en bezoekrecht. Een aanzienlijk deel van de bewoners van zorginstellingen zien letterlijk achter de geraniums zittend hoe hun wellicht laatste mooie (voor)jaar aan hen voorbijgaat.

Wettelijk, moreel en ethisch onhoudbaar

Kort na hun gedwongen isolatie doken berichten in de media op dat deze situatie wettelijk, moreel en ethisch onhoudbaar is. Daaronder waren eminente rechtsgeleerden zoals prof. mr. Jon Schilder, hoogleraar staats- en bestuursrecht VU Amsterdam, prof. mr. dr. J.G. Brouwer, plaatsvervangend rechter en hoogleraar Rijksuniversiteit Groningen en prof. mr. P. Nicolai, lid van de Eerste Kamer, voormalig hoogleraar publiekrecht OU. Toch heeft deze mensonterende opsluiting niet geleid tot massaal protest. De meerderheid der Nederlanders was ervan overtuigd dat dit de beste manier was om deze groepen te beschermen tegen onheil. Iedereen die zich uitsprak tegen deze veelal gedwongen isolatie werd geridiculiseerd, gedemoniseerd, actief geweerd van elk platform. Denk aan Jensen en Maurice de Hondt. Dit lot trof/treft ook zij die op internetfora vraagtekens stelden/stellen bij de houdbaarheid van het Haagse beleid.

De gevolgen van quarantaine zijn potentieel dramatisch

Even googelen naar de effecten van gedwongen isolatie brengt snel aan het licht dat de effecten hiervan ernstig kunnen zijn. The Lancet, een van de meest toonaangevende medische vakbladen, schetst de psychologische impact van quarantaine. Deze zijn potentieel dramatisch. (Bron: Brooks SK, Webster RK, Smith LE, et al. The psychological impact of quarantine and how to reduce it: rapid review of the evidence. Lancet 2020; 395: 912-20). De meest gevonden algemene effecten zijn posttraumatisch stresssyndroom, verwarring en woede. Een van de stressfactoren is de duur van de quarantaine. The Lancet bericht over quarantaines van 10 tot 14 dagen. Andere stress vergrotende factoren zijn de kans op de gevreesde infectie, frustratie, verveling en gebrekkige, eenzijdige of onbegrijpelijke informatie.

Onze ouderen en gehandicapten zitten al bijna drie maanden in quarantaine. En ondanks de maatregelen zijn de sterftecijfers in verpleeg- en zorginstelling waar eenmaal een besmetting heeft plaatsgevonden, erg hoog. Welk psychologisch effect heeft dat op de bewoners wanneer je gedwongen wordt in die omgeving te blijven? Wanneer binnen de quarantaine een besmet persoon wordt aangetroffen, willen de andere geïsoleerden zo snel mogelijk vertrekken. Dat blijkt rapportages en dagboeken van mensen die in quarantaine zaten na de uitbraak van SARS. Zou dat in de zorginstelling anders zijn wanneer daar een besmetting wordt vastgesteld, vraag ik me af.

De review van The Lancet vermeldt dat onder kinderen in quarantaine de stressfactor zo’n factor vier hoger ligt. Wat moet dan de impact dan wel niet zijn op gehandicapte kinderen die al bijna drie maanden zijn opgesloten? Ook leden ex-gequarantineerden aan vaak aan emotionele instabiliteit, depressie, snel geïrriteerd zijn of slapeloosheid.

Je kunt je afvragen of de effecten van de gedwongen opsluiting van zorgbehoevenden niet erger zijn dan de kwaal die men wenst te bestrijden. Hun fysieke weerbaarheid is vaak lager dan die van gezonde mensen; ze wonen daar immers niet voor niets. En hun geestelijke spankracht kan al zwaar onder druk staan door de aandoeningen waar ze aan lijden. Desondanks heeft Haag gemeend dat het verstandig was, ondanks deze feiten, de druk op deze reeds kwetsbare medemensen exponentieel te verhogen.

Waarom de meerderheid van de bevolking achter de maatregelen staat

Ik vroeg me af hoe het komt dat de overgrote meerderheid kritiekloos achter de maatregelen staat. Buiten de direct medische gevolgen zoals beschreven in het review van The Lancet, lijken twee studies van toepassing op de huidige situatie in de zorginstellingen; het Milgram-experiment en het Stanford Prison Experiment.

Stanley Milgram, een psycholoog aan de Yale-universiteit, deed een reeks wetenschappelijke testen. Hij testte de bereidheid om te gehoorzamen aan wat wordt ervaren als legitiem gezag, zelfs als dat inging tegen het eigen geweten. De beroemdste testvariant toonde aan dat ongeveer twee derde van de proefpersonen dusdanig gevoelig is voor autoriteit dat zij in deze test een medemens konden doden. Deelnemers konden echter ook op elk moment stoppen. Maar de onderzoeker die optrad als legitiem gezag drukte hun twijfels de kop in: ‘Gaat u maar verder’, ‘Het is noodzakelijk dat u doorgaat’, ‘Het is absoluut essentieel dat u doorgaat’, ‘U heeft geen keuze, u moet doorgaan’. Zorgen over letsel aan de proefpersonen werden weggenomen: ‘Eventueel letsel is niet permanent.’ Dan volgden de standaardzinnen hierboven.

De bereidheid om een medemens potentieel te schaden steeg zelfs wanneer men niet aansprakelijk zou zijn voor de gevolgen. Vervolgstudies, waaronder een Frans experiment waarin de media de rol van het legitiem gezag versterkten, leiden allemaal tot hetzelfde resultaat; onder druk van gezag handelen mensen vaak tegen hun geweten in dat hen zegt dat hun acties medemensen schaden.

Het Stanford Prison Experiment verdeelde studenten in twee groepen; gevangen en bewakers. Al snel begon iedereen zich te gedragen naar de hen toebedeelde rol. De gevangen werden onderdanig en bewakers misbruikten hun macht; eenzame opsluiting, vernederende behandeling en stijgende agressie. Na zes dagen werd het experiment gestopt omdat het de spuigaten uitliep. Opvallend is dat ook hier het experiment gewoon doorging ondanks dat 50 mensen hiervan wisten. Slechts één vrouw deed haar mond open. Dit is consistent met bevindingen van Milgram. Misbruik van macht is een zeer goed onderzocht en gedocumenteerd fenomeen. Naarmate (in)formele machthebbers langer op hun positie zitten, neemt de kans op machtsmisbruik toe en de kwaliteit van hun beleid neemt af. En dat blijft niet beperkt tot bananenrepublieken.

Het derde, waar gebeurd experiment niet onder laboratoriumomstandigheden, is The Wave. Geschiedenisleraar Ben Ross wilde leerlingen tonen hoe makkelijk het is om mensen vol overgave achter een leider aan te laten lopen. Het doel van het experiment was een goede werkhouding en gemeenschapsgevoel te creëren binnen de groep. Het experiment liep als een trein. Maar na een paar weken werden tegenstanders geïntimideerd, bedreigd en gemolesteerd. Het gestelde doel werd uit het oog verloren. De beweging, The Wave, werd het doel. Iets soortgelijks lijkt nu bij ons het geval. Niet langer lijkt het welzijn van de bewoners van de zorginstelling het doel maar de instandhouding van de maatregelen zelf. En mensen die het met die instandhouding oneens zijn worden als dom weggezet, bedreigd, gedemoniseerd zelfs tot moordenaar bestempeld.

De context van deze experimenten vertonen veel overeenkomsten met de situatie in zorginstellingen. Legitiem gezag dat druk uitoefent, een gezagsverhouding tussen medewerkers en bewoners. Zorgmedewerkers zijn doorgaans zeer begaan met hun cliënten. Er zullen beslist zorgmedewerkers zijn geweest die hun zorg en afschuw hebben geuit over de humanitaire ramp die zich voor hun ogen voltrok. Maar zij werden onverbiddelijk in het gelid gezet door hun directie. Men zal aanvoeren dat het managementteam en directie een stokje zal steken voor uitwassen. In het Stanford-experiment echter werd de onderzoeker Philip Zimbardo slachtoffer van zijn eigen experiment. Hij ging zich gedragen als gevangenisdirecteur. Dat geldt ook voor een directie want ze zijn integraal onderdeel van het systeem. Zij zijn het legitiem gezag binnen de instelling. En Den Haag is weer het legitiem gezag voor de directie. En ook geschiedenisleraar Ben Ross werd aanvankelijk meegesleept door de roes van zijn experiment.

De sociale context in deze experimenten stuurt in hoge mate het gedrag van de betrokkenen. Zelfs als de gevolgen van dat gedrag tegen hun geweten indruist. Ik beweer niet dat we in zorginstellingen wijdverspreid Milgram- of Stanford-achtige toestanden aantreffen. Maar zorgmedewerkers zijn nu eenmaal ook maar gewoon mensen. We mogen niet wegkijken van het gegeven dat deze drie experimenten ondubbelzinnig laten zien tot welke potentiële uitwassen de huidige situatie in zorginstellingen kan leiden. Er werken daar immers niet uitsluitend moeder Theresa’s of mensen met een scherp zelfkritisch vermogen, toch? Hoe wenselijk is het om de te beschermen zwakkere medemens potentieel hieraan bloot te stellen voor zo’n lange periode zonder daadwerkelijk toezicht van buitenaf?

De heer Pieter van Vollenhove, voormalig voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, zei het treffend in zijn afscheidsspeech: ‘In mijn jaren als voorzitter ben ik nooit betrokken geweest bij een ramp waarbij uit het onderzoek bleek dat men niet op de hoogte was van de onveiligheid die leidde tot die ramp. Maar niemand had de moed zijn mond open te doen’.  

Haagse roekeloosheid

Van een schuldmisdrijf is sprake indien het handelen van betrokkene niet gericht was op het ontstane strafrechtelijk resultaat. Denk aan schade of letsel. Niettemin is die schade of letsel wel het resultaat van dat handelen van de betrokkene. In het strafrecht staat dit te boek als roekeloos gedrag. Bij roekeloosheid gaat het om de kans op strafbare gevolgen door een bepaalde gedraging van de verdachte. Gedragingen waarvan de verdachte wist welke gevolgen dit kon hebben. Of had horen te weten of kennis had kunnen hebben van die potentiële gevolgen.

Deze studies en experimenten zijn voor iedereen te vinden. Ze passen als een handschoen op de huidige situatie van bewoners van instellingen. Echter, voor zover mij bekend heeft geen enkele hogere of lagere overheid voldoende gewicht toegekend aan de potentieel desastreuze gevolgen van een dergelijke lange isolatie zoals beschreven in The Lancet. Noch hebben zij voldoende gewicht toegekend aan de resultaten van deze experimenten. Ook zorginstellingen, aan wie de zorg en het welbevinden van de bewoners is toevertrouwd, hebben hier gefaald. Ondanks dat deze gevolgen nu overduidelijk zijn binnen instellingen, of horen te zijn voor alle betrokkenen, volharden overheden en zorginstellingen in het in hoge mate isoleren van deze, nota bene door henzelf geduide, kwetsbare groepen.

Vrijwilligers gevraagd voor onvrijwillige opsluiting – het covid-19 experiment

Doel: onder klinische omstandigheden evalueren van de effecten van de huidige maatregelen en werkwijze van zorginstellingen met het oog op de toekomst. In grote lijnen worden de vrijwilligers onderworpen aan dezelfde maatregelen waar de bewoners van zorginstelling zijn onderworpen in de laatste drie maanden:

  • Men laat zich opsluiten onder gelijke condities zoals vanaf 19 maart in de zorginstellingen golden;
  • Duur: minstens een maand. Tussentijds genoemde einddata zijn echter nooit hard;
  • Maaltijden komen 3 maal daags en moeten in eenzaamheid worden genuttigd (feit);
  • Door familie zelfgemaakte etenswaren worden in beslag genomen (feit);
  • Geen bezoekrecht of het recht iemand te bezoeken (feit);
  • Activiteiten binnen en buiten het tehuis tot nader order afgelast (feit);
  • Geen gebruik van tablet of smartphone. Veel bewoners kunnen dit immers ook niet (feit);
  • Besmetting simuleren is niet mogelijk. In plaats daarvan praten zorgmedewerkers elke dag over de van effecten langdurige isolatie: PTSS, woede, verwarring, frustratie en de potentiële gevolgen op termijn. Denk aan baanverlies, depressie, drankmisbruik, zelfmoord, machtsmisbruik binnen de relatie, etc..
  • Alle media berichten alle dagen voortdurend ongecensureerd over de gevolgen van isolatie zoals PTSS-patiënten die komen tot zelfmoord, (v)echtscheidingen, alcoholmisbruik, depressie, etc., etc.;
  • Mogelijk na onbepaalde tijd door een medewerker begeleide, kortdurende, incidentele activiteiten buiten het tehuis maar nooit in aanwezigheid van familie of vrienden (feit);
  • Ook na onbepaalde tijd mogelijk nieuwe privileges; bezoek achter een hek op 1,5 meter of achter glas, achter de speciaal daarvoor opgetrokken omheining een rondje in de tuin.
  • Schending van de regels kan individueel of groepsgewijs leiden tot intrekken van privileges, nog strengere isolatie of het dreigen met stoppen van medische verzorging die men nodig heeft (feit);
  • Privileges kunnen om ook andere redenen op elk moment weer ingetrokken worden (feit);
  • Andere deelnemers worden onder druk gezet om overtredingen te melden bij de leiding (feit);
  • Er zijn geen uitzonderingen. Ook niet als er een overlijden is in de familie (feit);
  • De vrijwilligers krijgen protheses en dergelijke aangemeten om de fysieke beperkingen van de bewoners te simuleren; brillen die het gezichtsvermogen inperken, oordoppen, een voet, arm, been of korset van gips om bewegen te bemoeilijken, dikke handschoenen om de handmotoriek te beperken, etc.;
  • Er is geen enkele manier of aanknopingspunt om effectief te protesteren over de maatregelen, intrekken van privileges, de opschuivende einddatum of om zelf actief uw situatie veranderen (feit).
Zou u zich aanmelden als vrijwilliger of vindt u dit nogal vergaand?

Toch doet Den Haag dit met instemming van brede lagen in de bevolking de kwetsbaren in onze samenleving aan. Het doet me denken aan een uitspraak van Oriana Fallaci: ‘Op het moment dat je je principes en waarden loslaat, ben je dood, je cultuur is dood, je beschaving is dood. Punt uit’.

Met vriendelijke groet,
Richard Rijsdijk

 

3.8 6 votes
Artikelbeoordeling
Subscribe
Abonneren op
guest
1 Reactie
meest gestemd
nieuwste oudste
Inline Feedbacks
View all comments
dijk55

Beste Richard, bedankt voor je goede onderbouwde stuk ! het verwoord precies zoals ik het ook beleef .. Wij hebben een zoon van 30 jr wonend op de Twentse Zorgcentra ( begeleid dus ) hij is licht verstandelijk beperkt en heeft een autistische stoornis .en ja … geen bezoek ,niets, geen dagbesteding meer enz mag nog wel rondjes lopen op het terrein .. Vrijheidsbeperking : maandenlang !! Boos ben ik en verdrietig al geruime tijd, hoe langer het duurt , hoe erger .. Het gaat ook geheel niet goed met hem …Dat je zoiets doet .. en dat onder kwetsbare… Lees verder »

Doe normaal…en  DRAAG HET UIT!

THIERRY BAUDET'S NIEUWE BOEK

POLITIEK VAN HET GEZOND VERSTAND

Van: Thierry Baudet

24,95

succesboeken.nl

Laatste nieuws

EURODYNAMYCA

Van: Jean Wanningen

19.95

succesboeken.nl

Gerelateerde berichten

DE BILDERBERGS CONFERENTIES

Van: G.Aalders

22,50

succesboeken.nl

1
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x