Het wonder van Duinkerken

Het wonder van Duinkerken.

Laatst heb ik al in een eerder artikel aangegeven dat ik me zo nu en dan terug moet trekken omwille van mijn eigen mentale gemoedsrust. Waarschijnlijk zijn er velen van jullie die dit zullen herkennen. Persoonlijk probeer ik tijdens mijn noodgedwongen “struisvogel” dagen zoveel mogelijk mijzelf te isoleren van zo’n beetje alles en iedereen. Televisies gaan alleen aan voor ontspanning in de vorm van documentaires, films of voetbal. De radio is verboden en in het bijzonder radio 1, internet vermijd ik ook. De deur ga ik liever niet uit en als ik de hond uitlaat of even sigaretten ga halen probeer ik zoveel mogelijk menselijk contact te vermijden. De email en telefoon worden minimaal bekeken en beantwoord. Dit alles doe ik om maar even niet geconfronteerd te hoeven worden met de dystopie waarin we terecht zijn gekomen. Deze dagen van ontsnapping aan de realiteit lijken zo nu en dan heilzaam omdat na zo’n time-out de geestdrift weer terug komt en de noodzaak om te blijven ageren tegen de waanzin brengt me weer de motivatie en moed om door te “strijden”. De tijd is rijp om de arena weer te betreden wanneer ik naar de poster aan mijn muur kijk waarop te zien is hoe een sleepbootje een konvooi met “little ships” de rivier de Thames afsleept. De bootjes werden voorbereid voor hun groteske missie die de geschiedenis zou ingaan als operation Dynamo of liever gezegd, “het wonder van Duinkerken”.

Het wonder van Duinkerken gaat over de grootste civiele vloot in de hele wereld geschiedenis en had als nobele missie, de evacuatie van “de jongens”. Aan het begin van de tweede wereld oorlog was nazi Duitsland bezig met zijn alles verpletterende blitzkrieg en nadat al veel Europese landen waaronder Nederland en België reeds bezet waren door de Duitsers vond Churchill het noodzakelijk om Frankrijk tegen deze oprukkende nazi macht te blijven verdedigen en hopelijk uit handen van de Duitsers te houden. Indrukwekkende gevechten hebben plaats gevonden in deze fase van de oorlog en de Fransen ondersteund door de BEF”S (British expeditionary forces) hielden geruime tijd stand mede dankzij onder andere de succesvolle slag bij Arras. Dankzij deze slag werd de legergroep van A von Rundstedt onverwacht zwaar in de flank getroffen en liep daarbij aanzienlijke schade op. Met tal van dit soort voorbeelden hebben de Franse en Engelse troepen getracht hun huid zo duur mogelijk te verkopen. Dit tot het punt dat ze door meerdere zeer onfortuinlijke omstandigheden in een hoek gedwongen werden en zo omsingeld raakten door de Duitsers.

Ondanks de klappen die de Duitsers hadden gehad, konden ze hiervan relatief snel deels herstellen. Zo had von Kleist weliswaar doorgegeven dat zijn verliezen na de slag om Arras en de aankomst bij de Somme, ongeveer 50% bedroegen waarvan met name materiële schade. Desalniettemin was von Kleist met zijn duizelingwekkende aantallen gemotoriseerde voertuigen en tanks nog bijzonder slagvaardig. Het duurde dan ook niet lang voordat von Kleist, Theodore Eicke en de 7de Pantzer Divisie van Erwin Rommel de zogenaamde “kanaallinie” op 24-05-1940 bereikten. En met de Duitsers op slechts 15 km afstand, de Luftwaffe boven hun hoofd, zeemijnen en U-boten in het water zag het er ronduit slecht uit voor de geallieerden. De omstandigheden waren zo bar dat zelfs wanneer er Britse en Franse schepen heelhuids de overtocht konden maken zonder naar de kabeljauwkelder geschoten te worden door bovengenoemde factoren het aantal evacués slechts een fractie van de totale manschappen zouden zijn. Churchill schreef in zijn memoires dat ze destijds hoopte op de terugkeer van zo’n 45.000 man. In Duinkerken stonden totaal ruim 400.000 man te wachten en hier zijn de ongeveer 100.000 hoofdzakelijk Franse maar ook Belgische soldaten nog niet eens bij opgeteld. Er moest een wonder gebeuren.

En dat wonder kwam er! Er waren velen aspecten die hebben geleid tot het wonder. Te veel om nu allemaal te benoemen tot in detail maar in grote lijnen had het hoofdzakelijk te maken met een dubbel dilemma. Zo twijfelde de geallieerden of ze moesten evacueren richting Duinkerken of dat ze liever zouden uitbreken richting zuiden (de Somme) om zich daar in de kanaallinie vast te bijten. Deze optie was zeker een stuk waarschijnlijker geweest indien het Belgische leger niet was ingestort. Helaas gebeurde dit wel en zag lord Gort zich genoodzaakt te evacueren. Een lastig besluit die hem uiteindelijk ook de rol van zondebok opleverde want zijn beslissing leidde onherroepelijk tot de vernietiging van een aantal divisies waaronder het regiment rondom Calais onder leiding van Claude Nicholson en natuurlijk de vele duizenden Fransen die tot het laatst toe hebben door gestreden om de evacuatie te laten plaatsvinden. De Duitsers op hun beurt waren zodanig onder de indruk geraakt van hun eigen succes met de Blitz dat ze huiverig werden om door te stoten en dus besloten om gas terug te nemen. Dit ook mede dankzij de eerder onverwachte aanvallen bij Arras. De Mathilda tanks die von Kleist, Rommel en anderen aardig wat angst hadden ingeboezemd en natuurlijk von Rundstedt, Jodl en Herman Goring die ook allen een verdedigende positie prevaleerden. Deze overwegingen leidden aan Duitse zijde dus uiteindelijk tot het “Halt-Befehl”.

Nogmaals, er valt ontzettend veel te zeggen over Duinkerken en ik kan iedereen van harte aanbevelen om zich te verdiepen in deze historie. Maar om het allemaal behapbaar te houden moet ik mijzelf dwingen om niet te diep de materie te willen uitlichten. Zo ga ik niet over andere aspecten in details treden zoals de rol van de luftwaffe en de RAF (Royal air force), en de heldhaftige verdediging rond de 30 km lange perimeter waar tot 02-06-1940 aan toe nog ruim 40.000 Fransen stand hielden om de Duitsers zo lang mogelijk van de stranden af te houden. Ook ga ik niet al te gedetailleerd uitweiden over de grootste burgervloot in de geschiedenis van de mensheid! Nou ja, misschien een paar zinnen dan….

Het belangrijkste onderdeel is natuurlijk de burgervloot van ruim 860 geregistreerde hoofdzakelijk civiele schepen. De schatting is dat de vloot zelfs 1000 schepen telde aangezien veel burgers ook besloten de overtocht te maken “op eigen houtje” ofwel niet geregistreerd bij de Britse navy. Deze massale aanmeldingen stroom van schepen kwam na de officiële oproep voor schepen uit de beroepsvaart zich te melden uitgevaardigd door Vice Admiral Ramsey die over de logistiek omtrent de gehele evacuatie ging. Ramsey had op dit punt al vele commerciële schepen tot zijn beschikking, denk aan sleepboten, viskotters, salonboten, vrachtschepen tot aan veerboten aan toe. Toch was het niet genoeg dus kwam De BBC op 14-05-1940 met een oproep aan particulieren scheepseigenaren in het bezit van een boot van tenminste 9 meter om zich bij de navy te melden. Populair waren met name onze eigen Nederlandse en dan hoofdzakelijk Friese platbodems. Deze boten met nauwelijks diepgang waren uitzonderlijk geschikt om dicht langs de stranden te kunnen komen wat de inscheping aanzienlijk vereenvoudigde. Boten met veel diepgang moesten namelijk langs de pier aanmeren voor inscheping en dit was riskant met oog op luchtaanvallen. Later is er ook een extra “pier” opgebouwd uit diverse legervoertuigen om zo de evacuatie te versnellen en maximaal gebruik te kunnen maken van de getijde wisselingen. Uiteindelijk gaven naast Britten ook veel buitenlandse schippers gehoor aan de oproep. Deze buitenlandse schepen waren vaak al uit hun eigen land gevlucht uit angst dat hun schip geconfisqueerd zou worden door de Duitsers, wat veelal ook gebeurde. Schippers vanuit heel bezet Europa voeren dus ook mee zoals Denen, Noren, Belgen, Nederlanders (ook koopvaardij) en nog vele anderen. En uiteindelijk waren er dan ook de particulieren met hun plezierjachten waarvan veel onder de 9 meter zaten en dus vaak ongeregistreerd mee voeren. Deze vrijwilligers maakten de overtocht in soms wel nauwelijks zeewaardige scheepjes van amper 6 meter. Helden! Vanzelfsprekend gingen er ook wel dingen logistiek gezien mis in deze wirwar van schepen. Dat kan ook niet anders als je bedenkt dat er naast de joekels van marine schepen ook hele kleine zeilbootjes meevoeren. Maar deze incidenten doen niets af aan het uiteindelijke wonder.

Stelt u zich eens voor, u staat wanhopig te wachten op evacuatie. Geregeld moet u wegduiken voor neerkomende bommen geworpen door bijvoorbeeld Stuka’s. U wacht al dagenlang en u heeft honger, bent angstig en om u heen liggen gesneuvelde kameraden in het zand. De situatie is nijpend en u weet niet hoe of wat er gaat gebeuren. Wanhoop is de orde van de dag. Maar dan, aan de kim verschijnen allemaal kleine stipjes. U kunt u ogen niet geloven maar beseft ineens dat het een vloot is! Een vloot die nog nooit iemand eerder heeft gezien en bestaand uit een breed scala van vaartuigen. Van klein naar groot, gemotoriseerd of onder zeil, plezierjacht of beroepsvaart alles vaart door elkaar. Wat een prachtig schouwspel en ze komen om u en u maten naar huis te halen! Ineens is er vreugde en bovenal hoop! Kunt u zich voorstellen hoe groot de euforie bij veel van deze mannen geweest moet zijn?

De evacuatie duurde van 28-05-1940 tot en met 02-06-1940. Op 02-06-1940 vertrok het laatste schip met Britse troepen, echter duurde de totale evacuatie nog tot en met 04-06-1940. In de resterende twee dagen voeren er hoofdzakelijk kleinere schepen af en aan in de nacht om de overgebleven Franse troepen te evacueren. Op 04-06-1940 waren de geëvacueerde manschappen geteld op zo’n 338.000 in plaats van de verwachte 45.000! Hiervan waren 123.000 Frans. Helaas zijn er in Duinkerken ook ruim 11.000 jongens gesneuveld en zijn er 44.000 geallieerden krijgsgevangen genomen. De aantallen verschillen nog wel eens per bron maar deze cijfers zijn redelijk accuraat.

Een succesvolle evacuatie van zo’n 85% van de BEF’s was genoeg reden om de spirit of Dunkirk te laten verrijzen. De BEF’s zelf hadden allerminst een gevoel van triomf of trots en waren eerder angstig om naar huis te gaan omdat ze in de veronderstelling waren dat het thuisfront diep teleurgesteld in ze was. Dit liep echter anders dan verwacht. Mede dankzij Winston Churchills legendarische speech was de stemming thuis bijzonder goed en stonden de perrons afgeladen vol met burgers om de jongens te verwelkomen. En zo ging deze fenomenale gebeurtenis de geschiedenis in als het wonder van Duinkerken. En het is niet alleen een prachtig verhaal wat mijn broer me vroeger als bedtijd verhaaltje vertelde voor het slapengaan toen ik nog een kleine Anne was. Het is ook een waardevolle les voor ons allen. Het wonder heeft dan ook feitelijk mijn hele leven beïnvloed en wel in de positieve zin. Iedere keer als ik me wanhopig voel kijk ik naar mijn prachtige poster van de little ships. En ik voel een stukje van de spirit of Dunkirk in me stromen. Mijn motivatie, weer het vermogen hersteld tot relativering, frisse energie en vernieuwde inspiratie en weer vol elan ertegenaan! Mijn krachtbron en zoveel meer! Zucht……

Ik zou graag deze passie met jullie willen delen en hoop van ganser harte dat dit verhaal voor een ander net zoveel kan beteken als dat het voor mij doet. Ook hoop ik dat het wonder nooit vergeten word en nog veel optimisme, (daad)kracht en wijsheid teweeg zal brengen voor ieder die het nodig heeft.

 

4.9 19 Stemmen
Artikelbeoordeling
Subscribe
Abonneren op
guest
Mag uw echte naam zijn of een pseudoniem
Niet verplicht
12 Reacties
oudste
nieuwste meest gestemd
Inline Feedbacks
Zie alle comments
nl Dutch
X
12
0
Wat is uw reactie hierop?x
()
x