NederlandsEnglishFrançaisDeutschItalianoEspañol

Deel II: Onze falende democratie – OVER DE MYTHE VAN DE INVLOED VAN DE KIEZER

OVER DE MYTHE VAN DE INVLOED VAN DE KIEZER

Dit is Deel II van een serie van 6 artikelen waarom onze democratie faalt.

In deel 1 kwam de oorzaak aan de orde waarom we kampen met zoveel ondermaatse bestuurders en volksvertegenwoordigers. Samengevat, er zijn maximaal maar 32.000 kandidaten beschikbaar voor ruim 12.000 functies. Dat is per politieke functie slechts 2,6 kandidaten.

Vanuit de optiek van vraag en aanbod en de juiste persoon op de juiste plaats, is dat armoe troef.

In dit deel kijken we naar de daadwerkelijke invloed van de kiezer. De kiezer, het electoraat met een mooi Haags woord, wordt voor de verkiezingen gepaaid met Verkiezingsbeloften. Ze vliegen hem rond de oren; het CDA zal dit, de PvdA zal dat, de VVD zorg dat u, de SP maakt zich sterk voor, de PVV belooft. U kent het wel.

Partijen hebben daarmee maar één doel; de stem van de kiezer trekken opdat zij op het pluche landen om zo hun utopische wereld te verwezenlijken in het Belang van Het Volk.

Uiteindelijk maakt een deel van het electoraat plichtsgetrouw de vierjaarlijkse gang naar het stemlokaal en maakt een hokje rood. En daar houdt de invloed van de kiezer op.

De Grote Belofte
Elke verkiezingscampagne start in achterkamertjes, pardon, vergaderruimten waar men filosofeert over ‘hoe het anders moet’. Een klein comité van lokale afdelingen en later de regionale afdeling van de partij denkt daarover na.

Uiteraard filosofeert de partijtop daar ook over maar waarschijnlijk niet in een zaaltje van het plaatselijke dorpscafé maar op een fraai resort of in een Bilderberg-hotel. Verslagen worden geschreven met wensen, ideeën, aanbevelingen en adviezen van plaatselijke en regionale afdelingen en ploffen bij de partijtop op tafel. Zij leggen ze naast hun eigen plannen en dat alles mondt uit in een groot partijcongres ergens in den lande.

Daar mogen De Leden zich uitspreken over de definitieve Grote Beloften waarmee de partij zich tijdens de verkiezingscampagne zal profileren richting de kiezer.

Dat klinkt buitengewoon democratisch en van van onderop. Maar uiteindelijk beslist de partijtop, en dat is slechts een handjevol mensen, over de inhoud van de campagne. Zij organiseren het partijcongres, stellen de agenda op, stellen het lijstje verkiezingsbeloften samen, de koers van de partij.

Dat tijdens een partijcongres fundamentele koerswijzigingen nog aan de orde zijn, mogen we gerust vergeten. Wanneer je zoekt naar ‘onvrede partijcongres’ en een politieke partij, zijn er voldoende voorbeelden waaronder deze https://www.ad.nl/politiek/elke-keer-als-thieme-binnenkwam-was-ik-op-mijnhoede~ae834aac/

Vergeet niet, slechts 2,4% van Nederlandse bevolking is lid van een politieke partij (minder dan 320.000 mensen) en daarvan zal minder dan 10% (32.000 personen) zich actief zal bezighouden met dit proces.

Kortom, de invloed van ‘de kiezer’ op dit proces is volstrekt denkbeeldig.

De Kieslijst
Dan is er de kwestie van de kieslijst. De kieslijst kent verkiesbaren, de ‘reservebank’ en de zogenaamde lijstduwers. Verkiesbaren, zij die een politieke functie ambiëren en krijgen wanneer de partij in de coalitie komt. De reservebankers zijn de ‘opschuivers’. Dat gaat zo. Jantje wordt wethouder namens de partij en Pietje schuift op naar de plek van Jantje in gemeenteraad.

Later wordt wethouder Jantje ziek en Pietje wordt nu wethouder. Marietje schuift naar de plek van Pietje. Lijstduwers, zoals BN-ers en sporters, moeten stemmen trekken maar staan op een onverkiesbare plek; lokkertjes dus. Een vorm van kiezersbedrog volgens velen.

Dan is aan de orde, wie op een verkiesbare plaats komt en zo ja, op welke plek? Partijen willen tijdens de campagne de kiezer een gesloten front presenteren. Onderlinge meningsverschillen moeten dan onder de
radar blijven anders lukt dat uiteraard niet.

En dat beïnvloedt de kieslijst. Liever iemand die zich neerlegt bij wat de partijtop eist dan een vrijdenker die zijn mond open doet. Bovendien, een falend kopstuk wordt zelden weggestuurd en komt desondanks toch weer op een verkiesbare plaats. En ook hier zijn slechts een handjevol van de in totaal 320.000 partijleden betrokken. En de invloed van de kiezer hierop? Nul.

De Verkiezingen
De verkiezingsprogramma’s geschreven, de kieslijst vastgesteld, de campagne gevoerd en dan, verkiezingen!

Daarvan daalt het opkomstpercentage gestaag. Voor de Tweede Kamer valt het mee maar de trend voor de provinciale, gemeentelijke en zeker de Europese verkiezingen is dramatisch. (Bron:https://kennisopenbaarbestuur.nl/thema/trends-en-ontwikkelingen/)

Wanneer percentages dalen tot 55% (gemeenteraad 2018), of daaronder (47,5 %, provinciaal 2015) en instorten (37,4%, EU 2014) verliest de uitslag zijn betekenis in de zin van draagvlak bij de kiezer. Is de opkomst lager dan 50% dan is er zelfs geen sprake meer van dat de meeste stemmen tellen! In mooi Haags, dan vervalt het primaat van de politiek.

Toch is zelfs bij 1% opkomst een verkiezing gewoon geldig! Een situatie een democratie onwaardig.

Reeds in 2017 berichtte onder andere de Raad voor het Openbaar Bestuur dat Nederland gebukt gaat onder een ‘alarmerende democratische (vertrouwens)crisis’. De schuld daarvoor wordt, hoe is het mogelijk, gelegd bij, jawel, de kiezer. De kiezer zou apathisch zijn, de politiek niet langer vertrouwen (!), en zich in verkiezingstijd wispelturig gedragen. (Bron: https://www.groene.nl/artikel/de-kiezer-is-niet-gek)

Politici plengen dikke krokodillentranen over het gebrek van vertrouwen bij de kiezer. Klopt dat eigenlijk wel?

Nou, vraag een Nederlander eens welke politicus hij, zonder voorbehoud, de helft van zijn jaarsalaris toe zou vertrouwen om er iets zinnigs mee te doen. Het antwoord dat ik al jaren krijg, varieert van diepe denkrimpels, niet één, gestamel en heel, heel af en toe de naam van een politicus met de nodige mitsen en maren.

Nog nooit kreeg ik een fris en vrolijk antwoord zonder voorbehoud. Toch geeft elke kiezer met zijn rode hokje wel carte blanche aan een willekeurig politicus om de helft van het jaarsalaris te spenderen! En voor u begint te sputteren over die helft van het jaarsalaris, zelfs de laagste schijf van uw inkomstenbelasting is op een haartje na al 40%. En ook niet sputteren over ‘willekeurig politicus’, lees verder en het wordt u duidelijk waarom.

De Verkiezingsuitslag
De stemmen geteld, het aantal zetels bekend en nu gaan de kopstukken de uitslag ‘interpreteren’. De winnaars wrijven zich in de handen bij het vooruitzicht op het pluche. En om hun Grote Beloften waar te gaan maken natuurlijk.

De verliezers proberen het pak slaag van de kiezer te bagatelliseren: de partij geeft het kabinet – waar ze deel van uitmaken – de schuld (CDA 1994), een andere partij profileerde zich beter als oppositiepartij (SP 2019), de kopman pakt de schuld (v.d. Speck PvdA), de kopman krijgt de schuld (Melkert PvdA 2002), de kiezer is bang gemaakt door andere partijen (Samsom 2014 PvdA), ruziënde incompetente jonkies in de fractie (GroenLinks 2012), de opkomst van een andere partij (VVD-er Dijkstal, 2002 die de PVV onderschatte).

En Rutte (maart 2019) neemt een voorschot op mogelijk verlies van de VVD bij de komende verkiezingen; het ligt aan de opkomst van FvD en niet zijn eigen falende beleid. Inderdaad, het gevoerde beleid wordt nooit genoemd als reden voor hun verlies. Trek uw eigen conclusies.

De manier hoe de uitslag moet worden uitgelegd, wordt bepaald door de partijtop, geadviseerd door hun spindokters. Op die uitleg, en de consequenties voor de coalitie, heeft de kiezer geen enkele invloed.

De Coalitievorming
In theorie horen verkiezingen een reinigend effect te hebben op de politiek; de winnaars vormen de nieuwe coalitie en de verliezers vangen bot. Maar niets is minder waar. Landelijk werden SP en PVV ondanks enorme verkiezingswinst kunstig op een zijspoor gezet bij de coalitievorming. Sterker nog, de PVV werd (en wordt!) voor de verkiezingen al luidkeels door diverse ‘democratische’ partijen tot een onaanvaardbare coalitiepartner bestempeld.

Dat lot treft ook het FvD. Politici zweren bij hoog en laag dat ‘iedereen erbij hoort’. En in dezelfde adem worden PVV- en FvD-kiezers zonder gewetensbezwaar bij het grofvuil gezet.

En tegelijk krokodillentranen over gebrek aan vertrouwen bij de kiezer!?!? Begrijpen wie begrijpen kan.

Om nog wat extra zout in de wonde te strooien van de kiezer, komen verliezende partijen toch doodleuk in de coalitie terug om toch maar een meerderheid te kunnen vormen. De algehele boodschap richting de kiezer: ‘Wat jullie ook stemmen, het maakt niet uit. Wij bepalen’.

Deze werkwijze loopt het meest in het oog in de landelijke politiek maar ook regionaal en lokaal speelt het. Bovendien, enkele jaren terug, leidde een formateur de coalitiebesprekingen. Tegenwoordig neemt de partijleider van de grootste, niet noodzakelijkerwijs de winnende partij (!), het voortouw. De invloed van de kiezer op die wijziging? Nul.

En, wanneer die coalitie dan is gevormd, wordt de kiezer dan geraadpleegd of de coalitie ook zijn steun verdient? Nee, natuurlijk niet. De reden bij uitstek voor die afwijzing door de kiezer zou gemakkelijk het afgesloten regeerakkoord kunnen zijn. Het is duidelijk, ook hier is de invloed van de kiezer onbestaand.

Het Regeerakkoord

Tijdens de coalitieonderhandelingen kijken partijen of ze ‘elkaar kunnen vinden’.

Centrale vraag: ‘Wat heb jij ervoor over om samen met ons in de coalitie te komen?’ Het wisselgeld bestaat uit drie dingen:

(1) gedane verkiezingsbeloften 
(2) hoeveel posten elke partij krijgt
(3) wie krijgt dan welke post.

Dat is plat gezegd handjeklap, koehandel. De uitkomst van die koehandel mondt uit in een vuistdik regeerakkoord waarmee elke kans tot politiek of publiek debat bij voorbaat knock-out wordt geslagen. Zo’n proces baart geen mooie
nakomelingen.

Het bekendste voorbeeld, de Paarse kabinetten (VVD, PvdA en D66). Onder regie van deze rare bedpartners zagen vele beleidsmatige maaksels het levenslicht.

Gewrochten die de heer Pim Fortuyn haarscherp fileerde in zijn boek De Puinhopen van acht jaar Paars. Precies dezelfde waar ook Tjeenk Willink naar refereert in zijn toespraak in 2013 in Amsterdam met als titel De Verwaarloosde Staat. (zie daarvoor Onze falende democratie – Deel 1).

 

Even terug naar de invloed van de kiezer, daar ging het immers om. Stel, een kiezer maakt een bewuste keuze voor een partij. Dus geen onderbuikgevoel, tegenstem of ‘het is zo’n aardige man/vrouw’. Hij/zij kiest
op grond van zeven van de tien belangrijkste verkiezingsbeloften die partij en kleurt het hokje rood.

Maar bij het handjeklap – de onderhandelingen – levert die partij drie van die zeven mooie beloften zomaar in. En dat is nog niet alles. De partij van die kiezer accepteert voetstoots een drietal beloften van andere partijen. Zaken die wellicht bij uitstek de reden waren waarom die kiezer nooit op een van die partijen zou stemmen.

Nou, dan sta je er (rood)gekleurd op. Zou die kiezer inderdaad zijn/haar steun gegeven hebben aan die partij als hij/zij dat had geweten? Of aan die coalitie? Dat zou wel eens vies tegen kunnen vallen.

Bovendien, een garantie dat de vier overblijvende zaken de komende vier jaar überhaupt waargemaakt worden, krijgt hij/zij ook al niet. Conclusie, het wordt eentonig, invloed van de kiezer? Nul.

Conclusies
In mijn optiek heeft de kiezer zo goed als geen invloed. Niet op de partijprogramma’s of op de kieslijst, niet op de interpretatie van de verkiezingsuitslag of het bij voorbaat uitsluiten van bepaalde partijen tot de coalitie, geen invloed op de coalitiesamenstelling of op het regeerakkoord.

Bepaalde groepen kiezers stemmen (bijna) niet en zo gaat hun stem verloren. Althans, dat is het verhaal dat altijd trouw wordt opgelepeld.

Ik betwijfel of hun stemmen de uiteindelijke uitkomst, coalitie plus regeerakkoord, echt zullen beïnvloeden. Ook niet bij een opkomst van 100%. De Haagse mechanismen zijn zo ingericht dat de partijbonzen immers altijd een manier vinden om aan de uitslag de door hen gewenste draai te geven.

In het volgende deel bekijken we de mythe van de invloed van de volksvertegenwoordiging. 

Ik wens u allen wijsheid.
Karel Nuks

 

DEEL I LEEST U HIER:

Deel 1: Onze falende democratie – OVER HET ZWAKTEBOD EN ARMOE TROEF

5 1 vote
Artikelbeoordeling
Subscribe
Abonneren op
7 Reacties
meest gestemd
nieuwste oudste
Inline Feedbacks
View all comments
Dani

Volgende keren stem ik blanco.
Dit zou massaal moeten gebeuren, dan zien we ondanks er bijna niemand komt of gestemd heeft, toch GEWELDIGE uitslagen, wedden ?

Net als covid,worden dan de uitslagen naar wens uitgebracht.
Wie echt nog gelooft dat stemmen nut heeft, hebben nog steeds niet door met welke vijand we te maken hebben.

ignorant

In verkiezingstijd rond de moord op Pim Fortuyn had Cees Veerman al ruim een half jaar afscheid genomen als rector magnificus van de landbouwuniversiteit in Wageningen om zich te gaan wijden aan nieuwe taken …….. Het ministerie van landbouw was toentertijd in handen van de aardappelslikkende Brinkhorst , die ruim een jaar eerder teruggeroepen werd door zijn partij D66 uit Brussel om de puinhopen op het ministerie van landbouw op te ruimen , wat hem kennelijk niet lukte . Tja , wat kan je verwachten als je eerste daad als teruggeroepene uit Brussel een privé-bezoek savonds bij Cees Veerman thuis… Lees verder »

Chris Collard

Een puik stukje schrijfwerk Danny, een correctief referendum zou een einde kunnen maken aan deze schertsvertoning, dat zou de kiezer al heel snel kunnen gaan bemerken, want dan blijven er alleen nog politici over die het landsbelang dienen. Met dit zich nog steeds voortslepende kabinet Rutte III, is dat belang tijdelijk opgeheven, daar geldt alleen het belang van de EU, welke rampzalig is voor de bevolking, waarvan een groot gedeelte van de bevolking helaas nog steeds gelooft dat het volksvertegenwoordigers zijn, dat mensen zoals een Grapperhaus er nog steeds zitten, geeft wel heel duidelijk weer, welk belang er gediend wordt!… Lees verder »

Rients

Het AS gaat niet uit van een gulden middenweg, maar van een recht voor zijn raap-democratie, zonder gedraai, zonder kiezersbedrog, zonder uitruil van standpunten, zonder uitsluiting van partijen, zonder allesbepalende topambtenaren en belanghebbende lobbyisten.
AS voorziet in gemakkelijk te organiseren referenda, daar waar het programma van volksvertegenwoordigers niet in voorziet. Zo’n ref kan binnen een week, zonder beperkingen worden gerealiseerd en is dan bindend.

Rients

Reden te meer om op een partij te gaan stemmen die het Alternatief Staatsbestel als speerpunt hebben opgenomen. Binnenkort kan er een keuze gemaakt worden uit 2 partijen die ook meedoen aan de TK-verkiezingen.
Dan is het afgelopen met kiezersbedriegende compromissen, wurgende fractiediscipline en partijpolitieke benoemingen. Het AS-systeem https://alternatiefstaatsbestel.nl/doelstelling met onder de link net iets onder punt 10 het ruwe raamwerk als Pluchen Revolutie. Dan doen burgers er wel toe en worden partijelites opzij gezet!

Chris Collard

Rients, ken jij ook partijen die dit tot speerpunt gemaakt hebben?
Ik in ieder geval nog niet, vandaar dat mijn stem gaat naar een partij, die voorstander is van een correctief referendum!

Rients

Beste Chris, Voorlopig 1 partij, WilNu, heeft dit als allerbelangrijkste speerpunt in haar programma opgenomen. WilNu is voornemens aan de TK-verkiezingen mee te doen. Er is nog een partij die het serieus overweegt. Een correctief referendum is een voorstel n.a.v. de adviezen van de comm Remkes en het kabinet wil dit invoeren. Echter zijn de drempels dermate dat het hooguit eens in de 20 jaar gerealiseerd zal/kan worden. Allesomvattende referenda hebben ook nadelen. De burgers kennen vaak niet de complete dossiers. Dan wordt er al gauw een oordeel geveld over het functioneren de regering in zijn algemeenheid. Zoiets als: Is… Lees verder »

Doe normaal…en  DRAAG HET UIT!

THIERRY BAUDET'S NIEUWE BOEK

POLITIEK VAN HET GEZOND VERSTAND

Van: Thierry Baudet

24,95 bij Succesboeken

Laatste nieuws

EURODYNAMYCA

Van: Jean Wanningen

19.95 bij succesboeken.nl
DE BILDERBERGS CONFERENTIES

Van: G.Aalders

22,50 bij Succesboeken
7
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x